Η ενδομητρίωση είναι μία πάθηση που χαρακτηρίζεται από την παρουσία ενδομητριοειδούς ιστού σε διάφορες θέσεις εκτός της κοιλότητας της μήτρας. Τα πιο συχνά σημεία εμφάνισης είναι οι ωοθήκες και οι σάλπιγγες χωρίς αυτό να σημαίνει πως εστίες ενδομητρίωσης δεν μπορούν να βρεθούν οπουδήποτε μέσα στην πύελο όπως στο έντερο, στο δουγλάσειο χώρο και την ουροδόχο κύστη. Περίπου 1 στις 10 γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας έχουν κάποιο βαθμό ενδομητρίωσης και τα συμπτώματα αρχίζουν να παρουσιάζονται κυρίως στην ηλικία από 25-40 ετών.

Αίτια της ενδομητρίωσης

Υπάρχουν διάφορες θεωρίες για τους λόγους που μια γυναίκα εμφανίζει ενδομητρίωση, καμία όμως δεν εξηγεί πλήρως το μηχανισμό δημιουργίας των ενδομητριωσικών εστιών και το πραγματικό αίτιο. Οι κυριότερες είναι οι ακόλουθες:

Λεμφογενής ή αιματογενής διασπορά: Τμήματα ενδομητριοειδούς ιστού εισέρχονται στην κυκλοφορία της λέμφου ή του αίματος και διασπέρνονται σε διάφορα σημεία του σώματος.

Γενετική προδιάθεση: Έχει παρατηρηθεί πως οι γυναίκες που έχουν συγγενείς πρώτου βαθμού (μητέρα, αδελφή) με ενδομητρίωση, έχουν έως και 60% περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν τη νόσο.

Δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος: Το ανοσοποιητικό σύστημα ορισμένων γυναικών δεν μπορεί να αναγνωρίσει και να καταστρέψει τα ενδομητρικά κύτταρα που μεγαλώνουν εκτός της μήτρας.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες: Η θεωρία αυτή αναφέρει πως συγκεκριμένες τοξίνες, όπως η διοξίνη, επηρεάζουν αρνητικά το ανοσοποιητικό και αναπαραγωγικό σύστημα των γυναικών με αποτέλεσμα να δημιουργείται ενδομητρίωση.

Μετάπλαση: Η θεωρία της μετάπλασης αναφέρει πως το έκτοπο ενδομήτριο προκύπτει από μετάπλαση των κυττάρων του σπλαχνικού περιτοναϊκού επιθηλίου.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης

Το χρόνιο πυελικό άλγος είναι το κύριο σύμπτωμα της ενδομητρίωσης αλλά μπορεί να εμφανίζεται και:

– Πόνος πριν την έναρξη της περιόδου

– Πόνος κατά τη διάρκεια της περιόδου (δυσμηνόρροια)

– Πόνο κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής

– Πόνο στην οσφυϊκή χώρα

– Χρόνια κόπωση

– Δυσουρία, αιματουρία

– Υπογονιμότητα

Πως γίνεται η διάγνωση της ενδομητρίωσης

Η μέθοδος που μπορεί να θέσει, αναμφισβήτητα, τη διάγνωση της ενδομητρίωσης είναι η λαπαροσκόπηση, κατά την οποία ο χειρουργός, μέσω μιας ενδοσκοπικής κάμερας που τοποθετείται στην κοιλιά, μπορεί να εντοπίσει και να αφαιρέσει τις ύποπτες εστίες. Οι παρακλινικές εξετάσεις όπως το υπερηχογράφημα, η μαγνητική τομογραφία, οι εξετάσεις αίματος και η γυναικολογική εξέταση μπορούν να δώσουν την υποψία της ενδομητρίωσης αλλά η οριστική διάγνωση θα γίνει χειρουργικά.

Θεραπεία της ενδομητρίωσης

Είναι πολύ σημαντικό η θεραπευτική προσέγγιση της γυναίκας με ενδομητρίωση να εξατομικεύεται ανάλογα με τις προτεραιότητες και τα συμπτώματα της. Το θεραπευτικό πλάνο πρέπει να εξαρτάται από:

– την ηλικία της γυναίκας

– τη βαρύτητα των συμπτωμάτων

– την επιθυμία της να μείνει έγκυος

– την έκταση της νόσου

– τυχόν προηγούμενες θεραπείες

– τις παρενέργειες των φαρμάκων

– τη χρονική διάρκεια της θεραπείας

Οι τρόποι αντιμετώπισης είναι:

Λαπαροσκόπηση: Εκτός από τη διάγνωση της νόσου, η λαπαροσκόπηση βοηθάει μέσω της αφαίρεσης των ενδομητριωσικών εστιών και τη λύση των συμφύσεων που τυχόν να έχουν δημιουργηθεί στην αντιμετώπιση του πόνου και της υπογονιμότητας.

Ορμονική θεραπεία: Η ορμονική θεραπεία έχει ως στόχο την αντιμετώπιση του κοιλιακού πόνου μέσω της μείωσης της περιόδου, για αυτό χρησιμοποιούνται ορμονικά σκευάσματα όπως αντισυλληπτικά, προγεστερινοειδή ή GnRh αγωνιστές.

Φαρμακευτική αντιμετώπιση του πόνου: Έχει διαπιστωθεί πως η συστηματική λήψη μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ) προσφέρει ανακούφιση από τον πόνο που προκαλεί η ενδομητρίωση.

Διατροφή: Έρευνες έχουν δείξει πως αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες των γυναικών με ενδομητρίωση μπορούν να σταματήσουν την εξέλιξη της νόσου και να μειώσουν τα συμπτώματα. Τέτοιες αλλαγές είναι η αύξηση της πρόληψης ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, αποφυγή των ακόρεστων λιπαρών, μείωση του κόκκινου κρέατος, κατανάλωση πολλών φρούτων, λαχανικών και προϊόντων ολικής άλεσης, περιορισμός της καφεΐνης και του αλκοόλ, διατροφή χαμηλή σε γλουτένη και αποφυγή επεξεργασμένων τροφών.

Εναλλακτικές θεραπείες: Έχει αναφερθεί πως μερικές εναλλακτικές θεραπείες, όπως ο βελονισμός, η ομοιοπαθητική, το Reiki, μπορούν να ελέγξουν τα συμπτώματα που προκαλεί η ενδομητρίωση αλλά είναι σημαντικό πριν μία γυναίκα ξεκινήσει κάποια από αυτές τις μεθόδους να συμβουλευτεί το γυναικολόγο της.